IFAS

     فرآیند IFAS نوعی فرآیند لجن فعال است که در آن علاوه بر رشد معلق، باکتریها میتوانند با چسبیدن بر روی یک سطح (مدیا) رشد چسبیده نیز داشته باشند. به همین دلیل به فرآیند IFAS  فرآیند دوگانه  نیز گفته میشود چراکه در این سیستم هم رشد معلق و هم رشد چسبیده صورت میپذیرد.
     مدیاها معمولاً از قطعات اسفنجی یا مواد پلاستیکی ساخته میشوند که دارای چگالی نزدیک به آب هستند که به آنها ((مدیا)) یا ((حامل بیوفیلم )) یا ((آکنه)) گفته میشود. چگالی آنها در محدوده 98/0 – 95/0 گرم بر سانتیمترمکعب بوده بطوریکه به راحتی امکان غوطه ور شدن در فاضلاب را دارند. نیروی لازم جهت اختلاط و غوطه وری این مدیاها توسط سیستم هوادهی عمقی یا همزنهای مکانیکی تأمین میشود. البته برخی از مدیاها در ابعاد بزرگ ساخته میشوند بطوریکه این قطعات را میتوان در مخزن هوادهی بصورت ثابت نصب کرد که به آنها مدیاهای ثابت گفته می-شود. در شکل مقابل فلودیاگرام فرآیند IFAS با مدیاهای پلاستیکی غوطه ور نشان داده شده است.
شکل 4-13: فرآیند IFAS با مدیا‌های پلاستیکی غوطه‌ور
Media_IFAS

     در عمل بیشتر از مدیاهای پلاستیکی غوطه ور استفاده می شود. این مدیاها در شکل ها و ابعاد مختلفی ساخته میشوند اما معمولاً  ابعاد آنها 50 – 5 میلیمتر است. در شکل روبرو انواع مختلفی از این مدیاها نشان داده شده است.
 
     غلظت توده بیولوژیکی (MLSS)در فرآیند لجن فعال معمولا 5000-1000 گرم برمترمکعب است. این درحالی است که مقدار توده بیولوژیکی در مدیاها 20000-10000 گرم در مترمکعب میباشد. بنابراین چنانچه بخشی از مخزن هوادهی با مدیاها پرشود، غلظت توده بیولوژیکی در واحد حجم مخزن هوادهی قابل افزایش بوده و بدین ترتیب میتوان حجم مخزن هوادهی را کوچکتر کرد.
     از همین رو از فرآیند IFAS بیشتر در مواردی استفاده میشود که به سبب کمبود فضا امکان ساخت مخازن هوادهی بزرگ وجود نداشته باشد. همچنین در مواردی که بخواهیم ظرفیت واحد هوادهی یک سیستم تصفیه موجود را افزایش داد میتوان از این فرآیند استفاده نمود. در این حالت متناسب با مقدار افزایش ظرفیت مورد نظر، بخشی از مخزن هوادهی با مدیا پرشده و بدین ترتیب بدون نیاز به افزایش حجم مخزن هوادهی، ظرفیت تصفیه سیستم افزایش خواهد یافت. در فرآیند IFAS معمولا 60-20 درصد از مخزن هوادهی با مدیا پرمیشود که با افزایش غلظت MLSS، حجم مخزن هوادهی تا 40 درصد حجم اولیه قابل کاهش است.
     همزمان با رشد باکتریها بر روی سطح مدیا، ضخامت لایه بیولوژیکی افزایش مییابد به گونه ای که به تدریج اکسیژن کافی با باکتریهای واقع در لایه های زیرین نمیرسد. همین مسئله باعث ایجاد شرایط آنوکسیک شده و امکان حذف بیولوژیکی ازت را فراهم میسازد که یکی از مزایای فرآیند IFAS است. این درحالی است که در فرآیند لجن فعال به سبب وجود اکسیژن کافی در تمام مخزن هوادهی به علت عدم ایجاد شرایط آنوکسیک امکان حذف ازت وجود ندارد.

بر این اساس مهمترین مزایای فرآیند IFAS عبارتند از:
1- کاهش حجم مخزن هوادهی و در نتیجه کاهش فضای مورد نیاز سیستم تصفیه
2- امکان افزایش ظرفیت و ارتقای سیستمهای تصفیه فاضلاب موجود بدون افزایش حجم مخزن هوادهی
3- مقاومت بالای سیستم در برابر شوکهای وارده به علت غلظت بالای لجن در مخزن هوادهی
4- امکان حذف ازت در مخزن هوادهی بدون نیاز به تهیه و ساخت واحدهای اضافی دیگر    

 

جدول1: موارد کاربرد فرآیند IFAS

ردیف موارد کاربرد

علت کاربرد

1 - پکیج های تصفیه فاضلاب­های بهداشتی - انسانی

- حجم کوچکتر مخزن هوادهی

- نیاز به فضای کمتر

2 - بیمارستان­ها و مراکز درمانی

- حجم کوچکتر مخزن هوادهی

- نیاز به فضای کمتر

3

تصفیه خانه های در مجاورت آبهای سطحی و دریا

- امکان حذف ازت

4

- ارتقاء و افزایش ظرفیت پکیج ها و تصفیه خانه های موجود

- عدم نیاز به افزایش حجم مخزن هوادهی برای افزایش ظرفیت

 

1- فرآیند لجن فعال با اختلاط کامل (CMAS)

2- فرآیند لجن فعال متعارفی با جریان قالبی (CPFAS)

3- فرآیند لجن فعال با هوادهی گسترده (EAAS)

4- فرآیند لجن فعال با تثبیت تماسی (CSAS)

5- فرآیند رئاکتور ناپیوسته متوالی (SBR)

6- فرآیند رئاکتور بیولوژیکی غشایی (MBR)

 

محدوده